Zamknij ten komunikat

Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.

Doradztwo Filmoteka Fotostory Moja Wieś O tym się mówi Postawy Przegląd prasy Powrót do Strony Głównej Biblioteka Poczta Kontakt Forum Atlas Inicjatyw Metoda e-VITA Szukaj
Dostęp, wiedza, zasoby, wykorzystanie, metoda e-VITA
Serwis dla osób prowadzących działalność gospodarczą
Serwis dla wiejskich organizacji społecznych
Serwis dla przyjaciół zwierząt
Dziedzictwo
Kultura, krajobraz, architektura...

Data utworzenia: 2007-09-12
Data modyfikacji: 2010-11-05

Eternit – ekologiczna bomba

 

Na niespełna milion złotych oszacowano straty po nawałnicy, do której doszło przed kilkoma tygodniami w gminie Lututów (woj. łódzkie). Grad wielkości kurzych jaj zniszczył dachy domów, budynków gospodarczych i wyrządził szkody w uprawach. Ucierpiało ponad 300 rolników.

 

Klęski żywiołowe poruszyły azbestowy problem

Na ponad 1700 hektarach lodowe kule „wytrzepały” zboża. Na kilka dni przed żniwami. Niewiele udało się z tego wymłócić, bo całe plantacje leżały dosłownie wbite w ziemię. Plony trzeba było spisać na straty. Grad nie oszczędził także zabudowań - szczególnie tych, krytych ceramiczną dachówką oraz eternitem. Poszycia dachowe domów, stodół i zabudowań gospodarczych w kilka chwil przeobraziły się w azbestowe sita. Dziura na dziurze, a do tego wszystkiego deszcz, który teraz wlewał się do środka niczym jeden wielki wodospad. Rolnicy chwytali się za głowę, na ich oczach marnowały się zapasy siana, słomy, zboża...

Kiedy wyszło słońce wszyscy, jak jeden mąż, chwycili pojemniki z pianką montażową i zaczęli zaklejać pogradowe otwory.

– Najważniejsze teraz to zabezpieczyć dach przed deszczem. Resztą niech się ubezpieczalnie zajmują - mówili. – Dobrze byłoby jeszcze przed zimą przykryć na nowo, ale na to potrzeba kupę pieniędzy. Tym bardziej, kiedy chodzi o poszycia wykonane z płyt eternitowych. Podobno ich samodzielne demontowanie jest zabronione, to zadanie dla profesjonalnych drogich firm.

Tuż po nawałnicy tutejsze władze wystarały się u wojewody łódzkiego o pieniądze na zasiłki remontowe. W sumie do podziału było 765 tysięcy złotych. No i jak łatwo się domyślić, na tym tle doszło do wielu nieporozumień. Większość zainteresowanych poczuła się pokrzywdzona. Zapomogi dzieliła specjalna komisja, powołana przez urząd gminy, w zależności od poniesionych strat.

 

Rolnicy żądają pomocy

– To niesprawiedliwe! Oszacowano, że dach na mieszkaniu mam uszkodzony w 40 procentach. Dostałem na remont 2,5 tysiąca złotych. Problem w tym, że całość jest kryta eternitem, a takiego towaru nigdzie się już nie kupi, bo jest rakotwórczy rzekomo. Skoro tak to, dlaczego nie dali mi na cały dach? Mnie nie stać na dachówkę, czy nawet blachę – irytuje się pan Zygmunt, jeden z poszkodowanych mieszkańców pobliskich Piasków (nazwisko do wiadomości redakcji). – Przyjdzie mi załatać dziury onduliną. Od deszczu ochroni, ale jak ten dach będzie wyglądał? Ondulina brązowa, eternit szary... Szkoda gadać.


Azbestowe płyty w ciągu 30 lat mają odejść do lamusa. Przyglądając się rodzimej
rzeczywistości, trudno w to uwierzyć – polska wieś nadal twardo eternitem stoi.
Na rządowe, proekologiczne rewelacje w dalszym ciągu patrzy się tu przez palce...

Naszego rozmówcę, tak jak i większości tutejszych mieszkańców, nie stać także na bezpieczny demontaż oraz utylizację azbestowych płyt. To wydatek rzędu, co najmniej kilku tysięcy złotych - w zależności od powierzchni poszycia.

– Gdybyśmy mieli wszystko robić zgodnie z przepisami, to pewnie poszlibyśmy z torbami - dodaje pan Zygmunt. – Ci, co są bogatsi, we własnym zakresie pozdejmowali eternit i pokładli sobie blachę. Gmina na to oko przymknęła, kazali tylko te potrzaskane płyty ładnie ułożyć na podwórku i zabezpieczyć folią. Potem niby jakaś firma ma to zabierać.

 

Ministerstwo kontra eternit – od pięciu lat

By zgłębić „eternitowy problem” zaglądamy do wielu fachowych periodyków, wertujemy internetowe serwisy i zauważamy, że wszystkie drogi prowadzą do Ministerstwa Gospodarki. Jak się okazuje, resort od 2002 roku prowadzi akcję wycofywania azbestu z polskiej wsi.

– Ministerstwo Gospodarki nie posiada jednak środków przeznaczonych na żaden rodzaj działań inwestycyjnych związanych z usuwaniem azbestu i wyrobów go zawierających – tłumaczy Hubert Ochorowicz z Departamentu Instrumentów Wsparcia Ministerstwa Gospodarki.

Funduszy na ten cel nie ma również Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie. – Nie możemy w takiej sytuacji służyć pomocą finansową. Nasze środki kierowane są jedynie na duże inwestycje dotyczące bezpiecznego unieszkodliwiania odpadów azbestowych – wyjaśnia Krzysztof Walczak z NFOŚiGW – O środki finansowe na unieszkodliwianie odpadów azbestu pochodzących z domów i budynków gospodarczych można się natomiast ubiegać w Wojewódzkich Funduszach Ochrony Środowiska na zasadach odrębnie określonych w każdej z tych instytucji.

 

Zanieczyszczasz, więc płać!

Jak sprawdziliśmy, usuwanie gigantycznej w skali kraju ilości odpadów azbestowych wiąże się z bardzo dużymi kosztami. Przez 30 lat (tak długo ma potrwać realizacja programu) wydatki mają zamknąć się w kwocie 48.232,00 mln. złotych. Środki prywatne mają stanowić aż 47.198,00  mln. złotych. Przyjęto tu unijną zasadę ekorozwoju, mówiącą dosadnie o tym, że: „zanieczyszczający płaci”. Niewątpliwa dolegliwość finansowania usuwania wyrobów zawierających azbest, dotycząca właścicieli, nie jest, zatem specyficznie polskim rozwiązaniem - taka sama sytuacja występuje w innych krajach Unii Europejskiej.

Państwo wyciąga pomocną dłoń głównie do grubych ryb, wszak istnieje możliwość dofinansowania przedsięwzięć polegających na unieszkodliwianiu odpadów azbestowych, w formie nisko oprocentowanych pożyczek ze środków NFOŚiGW.

 – Zgodnie z „Zasadami udzielania i umarzania pożyczek oraz udzielania poręczeń, kredytów i dotacji ze środków NFOŚiGW", obowiązującymi w 2007 roku, kwota dofinansowania przeznaczona na odpowiednie przedsięwzięcie nie może być niższa niż 2 mln złotych – dodaje Krzysztof Walczak. – Te warunki finansowania zostały dobrane z intencją wsparcia przedsięwzięć o dużym zasięgu oddziaływania, polegających na budowie zakładów unieszkodliwiania odpadów azbestowych lub składowisk tego odpadu w formie niebezpiecznej.

A co z szarym Kowalskim, który chce pozbyć się eternitu? W tym roku powiało optymizmem, ponieważ pojawiły się nowe możliwości dofinansowania usuwania azbestu. Ministerstwo Środowiska, Ministerstwo Gospodarki oraz Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska prowadzą przygotowania do uruchomienia programu pomocy publicznej, z którego w latach 2008-2013 można by dofinansowywać prace związane z usuwaniem tego szkodliwego tworzywa. W tej sytuacji pozostaje jedynie czekać na konkretne posunięcia. Oby nie skończyło się tylko na słowach…

 

***

 

Radosław Iwański, rzecznik prasowy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie dla Witryny Wiejskiej

W odniesieniu do wdrażanych przez ARiMR instrumentów wsparcia finansowanych z udziałem funduszy UE, o dofinansowanie inwestycji obejmujących demontaż i utylizację poszyć eternitowych rolnik będzie mógł ubiegać się w ramach dwóch, poniżej wymienionych  działań objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (PROW 2007-2013)

Modernizacja gospodarstw rolnych (działanie 121)

Zgodnie z zapisami przyjętymi w PROW 2007-2013 pomoc w ramach działania będzie mogła być przyznana na inwestycje dotyczące produkcji roślinnej lub zwierzęcej, z wyłączeniem produkcji leśnej i rybnej, której realizacja przyczyni się do poprawy ogólnych wyników gospodarstwa rolnego, w tym m.in. do poprawy sytuacji w zakresie ochrony środowiska, warunków utrzymania zwierząt lub higieny i bezpieczeństwa produkcji.

Jednocześnie przedstawiony w projekcie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania „Modernizacja gospodarstw rolnych” objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 zakres kosztów kwalifikowalnych obejmuje m.in. koszty budowy, przebudowy, remontu połączonego z modernizacją budynków lub budowli wykorzystywanych do produkcji rolnej oraz do przechowywania, magazynowania, przygotowywania do sprzedaży lub sprzedaży bezpośredniej produktów rolnych (łącznie ze zlokalizowanymi w tych budynkach pomieszczeniami higieniczno-sanitarnymi) wraz z zakupem, montażem instalacji technicznej, wyposażenia, koszty rozbiórki i utylizacji materiałów szkodliwych pochodzących z rozbiórki pod warunkiem, że jest ona niezbędna w celu realizacji operacji.

O pomoc będą mogły ubiegać się m.in. osoby fizyczne (pełnoletnie, które nie ukończyły 60 roku życia, posiadające odpowiednie kwalifikacje zawodowe), które:

·  są posiadaczami (np. właścicielami lub dzierżawcami) gospodarstwa rolnego w rozumieniu Kodeksu cywilnego, o powierzchni co najmniej 1 ha użytków rolnych lub nieruchomości służącej do prowadzenia produkcji w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników,

·  prowadzą działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej

oraz spełnią określone kryteria dostępu.

Pomoc będzie udzielana w formie refundacji części poniesionych kosztów kwalifikowalnych inwestycji. Maksymalna wysokość pomocy udzielona jednemu beneficjentowi i na jedno gospodarstwo rolne w ramach działania w okresie realizacji PROW 2007-2013 nie będzie mogła przekroczyć 300 tys. zł.

Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej (działanie 311)

Pomoc będzie mogła być przyznana na projekty (operacje) obejmujące wyłącznie inwestycje związane z podjęciem lub prowadzeniem działalności nierolniczej, przy czym do kosztów kwalifikowalnych będzie można zaliczyć m.in. „(…) budowę, przebudowę lub remont połączony z modernizacją niemieszkalnych obiektów budowlanych wraz z zakupem instalacji technicznej oraz koszty rozbiórki i utylizacji materiałów szkodliwych pochodzących z rozbiórki (…)”. Dodatkowo, w przypadku projektów związanych z turystyką wiejską, w tym agroturystyką, kosztem kwalifikowalnym będzie mogła być - „(…) nadbudowa, przebudowa lub remont połączony z modernizacją istniejących budynków mieszkalnych wraz z zakupem instalacji technicznej oraz koszty rozbiórki i utylizacji materiałów szkodliwych pochodzących z rozbiórki (…)”. W przypadku operacji związanych z częściami wspólnymi budynku mieszkalnego (dach, elewacja) koszty kwalifikowalne będą wyliczane proporcjonalnie do powierzchni przeznaczonej na prowadzenie działalności związanej z pobytem turystów.

Koszty rozbiórki i utylizacji materiałów szkodliwych pochodzących z rozbiórki mogą stanowić koszt kwalifikowalny pod warunkiem, że rozbiórka jest niezbędna w celu realizacji projektu, w zakresie prowadzonej lub rozwijanej działalności objętej wsparciem.

O pomoc będzie mógł ubiegać się rolnik lub jego domownik lub małżonek rolnika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników spełniający wymagane kryteria dostępu. Pomoc w ramach ww. działania będzie udzielana w formie refundacji maksymalnie 50% poniesionych kosztów kwalifikowalnych projektu. Maksymalna wysokość pomocy udzielonej jednemu beneficjentowi w gospodarstwie rolnym, w okresie realizacji Programu nie będzie mogła przekroczyć 100 tys. zł.

Warunkiem przyznania przez Agencję dofinansowania będzie konieczność spełnienia szeregu kryteriów dostępu określonych w PROW 2007-2013 oraz w rozporządzeniach wykonawczych Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej… dla ww. działań, które znajdują się obecnie w końcowej fazie procedury legislacyjnej. PROW 2007-2013 oraz projekty ww. rozporządzeń są dostępne na stronie internetowej MRiRW (www.minrol.gov.pl) w zakładce: PROW 2007-2013. 

Radosław Iwański, rzecznik prasowy ARiMR

Przydatne linki:

www.mg.gov.pl

www.mos.gov.pl

www.nfosigw.gov.pl

www.bazaazbestowa.pl

Przemysław Chrzanowski

fot. autor

wersja do druku


Witryna tworzona i redagowana jest przez zespół Fundacji Wspomagania Wsi