Zamknij ten komunikat

Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.

Doradztwo Filmoteka Fotostory Moja Wieś O tym się mówi Postawy Przegląd prasy Powrót do Strony Głównej Biblioteka Poczta Kontakt Forum Atlas Inicjatyw Metoda e-VITA Szukaj
Dostęp, wiedza, zasoby, wykorzystanie, metoda e-VITA
Serwis dla osób prowadzących działalność gospodarczą
Serwis dla wiejskich organizacji społecznych
Serwis dla przyjaciół zwierząt
Dziedzictwo
Kultura, krajobraz, architektura...

Data utworzenia: 2009-11-03

Badanie ogólne moczu

 

Znaczenie badania ogólnego moczu w diagnostyce medycznej trudno przecenić. Na podstawie składu moczu doświadczony lekarz może określić kondycję niemal całego organizmu. Podobnie wiele można się dowiedzieć chyba tylko z wyników morfologii krwi. Co ważne, badanie ogólne moczu jest całkowicie bezbolesne i bezpieczne dla pacjenta. Jego wyniki przede wszystkim pozwalają stwierdzić, czy nerki badanego są zdolne do prawidłowego zagęszczania moczu, i czy ma on predyspozycje do tworzenia się kamieni. Ponadto ta analiza ułatwia diagnozę cukrzycy i żółtaczki, pomaga także w rozpoznaniu chorób wątroby.

Badanie ogólne moczu powinno się wykonywać raz w roku, nawet gdy nie mamy jakichkolwiek objawów ze strony układu moczowego i nerek, ani nie cierpimy na żadne przewlekle choroby. Aby można było wykonać analizę, trzeba dostarczyć do laboratorium 100 – 150 ml porannego moczu. Najlepiej oddać go do specjalnego, jałowego pojemnika, który można kupić w aptece lub do dokładnie umytej i wyparzonej szklanej buteleczki. Przed rozpoczęciem pobierania moczu mężczyźni powinni umyć wodą z mydłem żołądź penisa, a kobiety okolicę warg sromowych i dokładnie spłukać. Pierwszą niewielką porcję moczu oddajemy do toalety (pozwala to na wypłukanie moczowodu z zanieczyszczeń), dopiero następnym strumieniem napełniamy pojemnik. Podpisujemy próbkę imieniem i nazwiskiem, po czym dostarczamy do laboratorium.

 

CO ZACIEMNIA WYNIKI ?

Aby uniknąć błędnych wyników, próbkę najlepiej dostarczyć do laboratorium zaraz po oddaniu moczu, bo w ten sposób minimalizuje się możliwość jej zanieczyszczenia. W dniu poprzedzającym badanie należy unikać wysiłku fizycznego oraz wysokobiałkowej diety. Obecne w moczu kobiet krwinki czerwone nie muszą pochodzić z dróg moczowych, lecz z dróg rodnych, dlatego nie powinno się wykonywać badania 2-3 dni przed spodziewaną miesiączką oraz tuż po jej zakończeniu.

 

JAK PRZYGOTOWAĆ SIĘ DO BADANIA?

Badanie trzeba wykonać po całonocnej (co najmniej 5-godzinnej) przerwie w oddawaniu moczu. Przed dostarczeniem moczu do analizy warto unikać spożywania pokarmów, które zawierają barwniki oraz leków zmieniających jego zabarwienie.

 

CO ZNAJDZIEMY W WYNIKACH?

CIĘŻAR WŁAŚCIWY MOCZU          norma: 1,005- 1,035 kg/l

Zależy od ilości wydalonych z moczem końcowych produktów przemian ustrojowych – głównie mocznika, lecz także soli – i ilości wydalonej wody. Ciężar właściwy zwiększy się, gdy w dniu poprzedzającym badanie spożyjemy mniej płynu niż wynosi dzienne zapotrzebowanie, a obniży się, jeśli będziemy zbyt dużo pić, szczególnie w późnych godzinach wieczornych.

Wynik poniżej normy może sygnalizować: cukrzycę, niewydolność nerek, zapalenie kłębkowe nerek, zapalenie śródmiąższowe nerek. Wynik powyżej normy może być spowodowany: odwodnieniem, biegunką, wymiotami, nadmiernym poceniem się, obecnością patologicznej substancji w moczu (białko, cukier), niewydolnością serca związaną z obniżonym napływem krwi do nerek.

BARWA MOCZU       norma: słomkowa, jasnożółta lub żółta

Naturalnym barwnikiem moczu jest urochrom, który zabarwia go na żółto. Prawidłowa barwa jest słomkowożółta. Zabarwienie moczu zmieniają także różne barwniki np. gdy: zjemy buraczki – mocz staje się różowy, gdy zażywamy dużo witaminy B - jest intensywnie żółty, gdy leczymy zakażenie dróg moczowych błękitem metylenowym – przybiera barwę niebieskozielonkawą.

Czerwone lub krwiste zabarwienie moczu świadczy o utracie krwinek czerwonych przez układ moczowy, np. przy ciężkich uszkodzeniach nerek, w skazie krwotocznej lub na skutek obecności kamieni w drogach moczowych. Barwa brunatna wskazuje na zawartość w moczu bilirubiny i może towarzyszyć żółtaczce. Powinniśmy się również zaniepokoić, gdy przybiera on kolor żółtobrązowy, czerwonobrązowy, zielony, niebieski, czarny, fioletowy, pomarańczowy lub staje się mętny.

PRZEJRZYSTOŚĆ MOCZU      norma: przejrzysty, klarowny

Zwykle mocz jest przejrzysty i klarowny lub lekko mętny. Najczęstszą przyczyną zmętnienia jest wytrącanie się soli fosforanowych, moczanowych i szczawianowych. Czasami jednak jego przyczyną jest domieszka krwi, ropy, dużej ilości bakterii lub kuleczek tłuszczu.

Mętny mocz może występować w ropnych zapaleniach dróg moczowych i niektórych postaciach kamicy nerkowej.

ODCZYN MOCZU   norma: pH 4,5 – 7,8 (lekko kwaśny)

Odczyn (pH) moczu zależy od zawartości w nim wolnych jonów wodorowych. Ich obecność (w większej lub mniejszej ilości) jest wynikiem wydalania przez nerki kwasów nieorganicznych oraz organicznych powstających w przemianach wewnątrzustrojowych.

Wynik poniżej normy może świadczyć o długotrwałym głodzeniu się, gorączce, niewłaściwie kontrolowanej cukrzycy. Wynik powyżej normy wskazuje na: zakażenie dróg moczowych, niektóre typy kamicy nerkowej, zakażenia układu moczowego bakteriami rozkładającymi amoniak.

BIAŁKO   norma: <100 mg na dobę

W moczu ludzi zdrowych dopuszczalna jest obecność najwyżej śladowej ilości białka. Jego stężenie może się zmieniać w zależności od pory dnia, dlatego w celu uzyskania dokładnych danych o wielkości białkomoczu powinno się określać ilość białka wydalonego z moczem w ciągu doby.

Wynik powyżej normy wskazuje na: choroby nerek lub dróg moczowych, niewydolność krążenia, infekcje ogólnoustrojowe z wysoką gorączką. Białkomocz może się pojawić u całkiem zdrowych młodych ludzi po dużym wysiłku fizycznym i pod wpływem zimna.

CUKIER

W moczu nie powinno być cukru (glukozy). Może on się pojawić u chorych na cukrzycę.

CIAŁA KETONOWE (ACETON I KWAS ACETOOCTOWY)

Ciała ketonowe to produkt uboczny przemiany kwasów tłuszczowych w organizmie. Ich stężenie w surowicy krwi nie powinno przekraczać 0,2 mmol/l. Produkcja ciał ketonowych znacznie wzrasta u chorych na cukrzycę i świadczy o dużym niedoborze insuliny.

BILIRUBINA

Bilirubina jest końcowym produktem przemiany barwnika krwi (hemu). Wydalana jest z organizmu wraz z resztkami pożywienia przez drogi pokarmowe. W moczu zdrowego człowieka nie powinno jej być. Jej obecność zawsze wiąże się ze stanem chorobowym. Bilirubina wykryta w moczu zwykle oznacza toczącą się w organizmie chorobę wątroby lub dróg żółciowych.

UROBILINOGEN

Urobilinogen powstaje w jelicie z bilirubiny. Później jest wchłaniany do krwiobiegu i wydalany przez nerki. W moczu dopuszczalne są tylko niewielkie ilości tego związku

NABŁONKI

Są to złuszczone komórki nabłonka płaskiego lub komórki nabłonkowe pochodzące z nerek i dróg moczowych. W moczu mogą się znajdować jedynie pojedyncze komórki nabłonkowe.

KRWINKI BIAŁE (LEUKOCYTY)

W ciągu doby zdrowy człowiek wydala w moczu od 1,5 do 4 milionów leukocytów, co przy rutynowym badaniu osadu moczu odpowiada obecności 1-5 leukocytów w polu widzenia. Wynik powyżej 10 krwinek białych może świadczyć o ich zwiększonym wydalaniu, które jest wynikiem przenikania krwinek białych do moczu. Najczęstszą przyczyną leukocyturii są ostre i przewlekle zakażenia bakteryjne układu moczowego.

KRWINKI CZERWONE (ERYTROCYTY)

Poziom erytrocytów w moczu nie powinien przekroczyć 3 milionów na dobę, co odpowiada obecności 1-2 krwinek czerwonych w polu widzenia. Ich liczba wzrasta podczas ataku kolki nerkowej i po uszkodzeniu nerek albo dróg moczowych.

WAŁECZKI

Niektóre choroby nerek powodują tworzenie się „zlepów” różnych substancji w kanalikach nerkowych – to tzw. wałeczki. Jest ich kilka typów: woskowe, tłuszczowe, białkowe. Rodzaj wałeczków pomaga w rozpoznaniu istniejącej choroby nerek. W moczu zdrowego człowieka dopuszczalna jest jedynie śladowa ilość wałeczków szklistych, które mogą pojawić się zwłaszcza po wysiłku fizycznym. Gdy jest ich więcej lub są innego rodzaju niż szkliste, zwykle świadczą o chorobie nerek.

SKŁADNIKI MINERALNE

W moczu mogą występować niewielkie ilości kryształów kwasu moczowego, moczanów wapnia i szczawianów wapnia. Zwiększony poziom tych związków sprzyja powstawaniu kamieni w drogach moczowych lub sygnalizuje nieprawidłowy metabolizm.

 

Dr Irena Dziewońska

wersja do druku


Witryna tworzona i redagowana jest przez zespół Fundacji Wspomagania Wsi